Y Cysylltiad Americanaidd
O Randir-mwyn i Pennsylvania
Hanes Thomas D. Evans a’i deulu
Gwernhirion (Foreground) Birth place of Thomas D Evans 1864
Arhosodd Thomas a’i deulu yn America am weddill eu bywydau, gan ymgartrefu yn y diwedd yn 148 South Sherman Street, Wilkes-Barre.

Does dim cofnod ohonynt yn dychwelyd i Gymru, ddim hyd yn oed ar eu gwyliau.  Bu aelodau eraill o’r teulu yn byw yn America, gan gynnwys David Harris Evans (nai) a’i chwaer, Margaret.  Bu fy hen fam-gu, Sarah, yn America am gyfnod ond mae’n debyg iddi ddychwelyd i Gymru.  
Yn 1921 aeth Thomas ar daith i Buffalo a  Rhaeadr Niagara Falls, ac o’r llefydd hyn anfonodd gardiau post at ei deulu a oedd bryd hynny yn byw yn Y Graig, Cwm Rhaeadr, Cil-y-cwm.
Cynhaliwyd y gwasanaeth angladdol yn Eglwys Bresbyteraidd Gymreig Wilkes-Barre.  Yn 1997 es i Wilkes-Barre ac ymweld â’r eglwys.  Cafodd ei chodi gan lowyr Cymreig.  Er taw pren yw’r adeilad ar y tu allan, mae’r tu mewn yn debyg iawn i gapel Cymreig traddodiadol.  Roedd yn hyfryd.  Tan droad y ganrif roedd holl gofnodion yr eglwys yn Gymraeg.

Yn ddiweddarach ymwelais â Mynwent Mount Greenwood, Trucksville, a sefyll wrth ymyl bedd Thomas D Evans a’i wraig a’u plentyn.  Roedd yn brofiad ingol.



Ganed Thomas D. Evans yng Ngwernhirion, Rhandir-mwyn ar 10 Mai 1864.  Roedd yn fab i Daniel a Mary ac yn frawd i fy hen fam-gu, Sarah.  Roedd ei dad, Daniel, yn fwynwr i gwmni gwaith plwm Nant-y-mwyn.  Aeth Thomas hefyd i weithio yn y mwynglawdd  pan oedd yn ifanc.


Mae Cyfrifiad 1881 yn cadarnhau hyn.

Detholiad o bapur newydd, 'Wilkes-Barre Recorder,' Mai 9fed 1934

Ar 5 Mai 1934 bu farw Thomas, a chafodd ei gladdu gyda’i wraig a phlentyn ym Mynwent Mount Greenwood, Trucksville, Pennsylvania.

Meddai adroddiad yn y papur newydd lleol:

‘Thomas D Evans 69 of 148 South Sherman Street, died in the general hospital on Saturday afternoon.  Born in Wales Mr Evans came to this country 46 years ago.  For long periods he was employed at the Red Ash Coal Company and Empire Colliery of Glen Alden Coal Company.  He was a member of Fidelity Lodge of Masons, Loyal Order of Moose and the Odd Fellows.  A niece, Margaret Evans and a nephew David Harris Evans of Camden, New Jersey survive’.