|
|
|
Mwyngloddio
Gwaith Mwyn Nantymwyn
Fydd ymwelwyr i Rhandirmwyn heddiw yn methu credi fod lle mor brydferth yn ardal ddiwydiannol brysur prun dros ganrif yn ôl. Roedd Gwaith Mwyn Nantymwyn yn un o’r gweithfeydd mwyaf a chynhyrchiol yn ne Cymru ac ar un adeg roedd 400 o bobol yn gweithio yno. Credir mae y Rhufeiniaid a ddechreuodd y mwyngloddio ond yn yr oes fodern mae yna dystiolaeth fod yna gynhyrchu yma yn 1304 ond yr oes aur oedd yn ddiweddar yn y 17fed ganrif a dechrau y 18fed ganrif pan allanwyd dros 100,000 dunnell o blwm a 500 tunnell o sinc. Ar ôl llawer o ansicrwydd caewyd y gwaith yn 1932. Dim ond adfeilion sydd ar ôl yno yn nawr.
Yn sefyll goruwch i’r gwaith mwyn a’r pentref mae yna frigiad mawr a alwyd Pen Cerrigmwyn ac mae’n atgof parhaol o’r oes a fi. O dan Pen Cerrigmwyn digwyddodd rhan helaeth o’r mwyngloddio.
Mae adfeilion o’r hen waith yma o hyd ac mae ogofäwyr o bryd i bryd wedi bod i fewn i’r hen waith. Deallaf fod llawer o ddŵr tu mewn a felly mae’n le peryglus dros ben i fynd iddo.
