|
|
|
Twm Siôn Cati
Twm
Siôn Cati (sillafwyd weithiau Shôn) 1530 - 1609
Roedd Tomos John
(Jones) yn dipyn o gymeriad ac mae chwedlau amdano yn fyw o hyd. Roedd
yn leidr pen ffordd ac mae storiâu rhamantus iawn amdano – i gyd yn wir
fel y gwyddoch. Ganwyd yn Dregaron ond roedd ganddo gysylltiad cryf ac
ardal Ystradffin a Rhandirmwyn. Roedd ganddo guddfan ar fynydd Y Dinas
ger Ystradffin a alwyd, ‘Ogof Twm Siôn Cati.’
Dros y blynyddoedd roedd yn fan i ymwelwyr ddod ac i rhamanti am chwedlau Twm Siôn Cati.
Yn nol yn y chwedegau caewyd mynediad i’r ogof gan yr RSPB i warchod y barcud coch a oedd yn nythu yn yr ardal. Heddiw mae niferoedd y barcud wedi cynyddi a nid ydy o dan fygythiad rhagor. Felly rwy’n gobeithio fydd yna lwybr newydd yn cael ei adeiladu i gael mynediad unwaith eto i’r ogof. Fydd 2009 yn 400 can mlynedd ers iddo cael ei gladdu. Dylwn ei anrhydeddu gan ymweld unwaith eto a Ogof Twm Siôn Cati. Ewch i dudalen Tom Lewis, ffotograffydd i weld lluniau o’r ogof yn nol ar ddechrau y ganrif ddiwethaf. Fydd chwedlau am Twm Siôn Cati yn cael ei cynnwys ar y wefan hon yn y dyfodol.
